Een computer kan niet aanvoelen hoe een woord geschreven moet worden. Geef hem een regel en hij past die blindelings toe, altijd, zonder uitzondering. Klinkt dat bekend? Dat is precies hoe een dyslectisch kind met taal omgaat. En dat inzicht veranderde hoe ik naar spelling kijk.

Werkt de Methode De Haan wel?

Ik wil zeker zijn dat wat ik bouw ook echt werkt. De lesmethodes waarmee ik als kind ben onderwezen werkten niet voor mij — anders had ik er wel mee leren lezen en schrijven. Dus ik wil bewijs dat de Methode De Haan, de methode waarmee ik wél heb leren lezen, ook voor anderen werkt. Mocht het onweerlegbare bewijs komen dat dit systeem niet beter werkt dan de rest, dan stop ik er onmiddellijk mee.

Maar ik heb nog te weinig leerlingen om hierover betrouwbare data te produceren. Dus vroeg ik mij af of er nog andere manieren zijn om de methode te testen.

De Methode De Haan is algoritmisch

Toen kreeg ik een inval. De methode is algoritmisch. Ze reduceert de spelling tot een serie als-dan stappen. Bijvoorbeeld: als ik een lange a hoor, dan schrijf ik "a" bij een open lettergreep of "aa" bij een gesloten lettergreep. En wie algoritme zegt, denkt computerprogramma's. En computerprogramma's is nu net mijn ding.

Het idee: als een computer het kan, kan een mens het ook. Want een computer volgt domweg een lijst van simpele instructies. Soms een lange lijst, dat wel, maar er komt geen magie aan te pas. Een computerprogramma is gewoon een lijst van als → dan, als → dan.

Een computer leren schrijven zoals een kind

De laatste maanden ben ik obsessief aan het programmeren geweest om zo'n programma te schrijven. Een programma dat, gebaseerd op de regels van De Haan, een gesproken woord omzet in een geschreven woord.

En hoe verder ik kom, hoe beter mijn programma leert schrijven, hoe meer het mij opvalt dat een computer totaal en hilarisch dyslectisch is.

Een computer heeft geen emotie, voelt niets aan, voert gewoon instructies uit. Zonder enige context, zonder enig begrip van de achterliggende reden, totaal rigide. Als → dan, als → dan. Iedereen kent het fenomeen computer-says-no. Je moet een webformulier invullen en hij accepteert je telefoonnummer niet. En wat je ook doet, je kunt niet verder. Rigide.

Een dyslecticus heeft exacte, onbreekbare regels nodig

Zoals elke programmeur weet moet je een computer alles tot in het kleinste detail uitleggen. Elke randvoorwaarde, elke uitzondering moet worden gespecificeerd. En nu ik bezig ben met de geavanceerdere regels te programmeren begin ik meer en meer te denken dat een computer een ideaal model is voor een dyslectisch brein.

Een computer werkt met exacte, onbreekbare regels. Je kunt hem een willekeurig aantal regels geven, dat is geen probleem, maar je kunt niet van een computer verwachten dat hij dingen 'aanvoelt'.

De computer voert altijd exact uit wat je van hem vraagt. Als ik tegen de computer zeg: een ooj-klank schrijf je als ooi, dan doet hij dat ook. Altijd. Tot in het voor ons ridicule. Jojo? Ha, daar kan ik een ooi-klank in horen, dus wordt dat jooio!

En dan zucht ik eens omdat ik er nog een extra uitzondering moet inprogrammeren. Maar ik moest ook lachen, want ja, dat is exact wat ik als kind zou geschreven hebben. Je geeft me een regel? Wel, ik pas die religieus toe!

Alsof ik mijzelf opnieuw leer spellen

Ik moest 'melk' schrijven en ik schreef iets in de trant van 'melluk'. Wel, je hoort toch een uh-klank?? Dyslectici hebben exacte regels nodig, zonder uitzonderingen. Dat betekent niet dat er geen uitzonderingen kunnen zijn, maar je gaat ze moeten opsommen.

Dit programma schrijven voelt alsof ik mijzelf na al die jaren weer bewust leer spellen. De regels van De Haan die mij als kind hebben leren spellen zijn waarschijnlijk in mijn onderbewuste gezakt. Nu voel ik, zoals de niet-dyslectici, gewoon aan hoe de meeste woorden horen geschreven te zijn. Maar nu ben ik ze over de volledige woordenboek aan het testen en word ik er mij opnieuw bewust van.

En ik moet lachen over hoe dyslectisch mijn computer is. Een computer voelt niet hoe een woord eruit hoort te zien. Een computer voert gewoon exacte instructies feilloos uit. Als je dus een instructie vergeet, of niet perfect uitlegt, dan schrijft hij verkeerd.

Een computer is een typische dyslecticus.

---

Bij dyslexie.ai maken we die exacte, onbreekbare regels expliciet voor elk kind. Wil je weten welke spellingregels jouw kind mist? Neem vrijblijvend contact op.